Tüm kayıtlı öğrencilerimizin yararlanabileceği bir sözlük oluşturduk. Bu sözlük içinde, sınıflara göre ayrılmış ve derslerinizin içeriklerine göre
dizinlenmiş kavramlara, açıklamalara ve görsel unsurlara ulaşabilirsiniz.

Kavramları eklemeye, ünite ya da temaların kavram haritalarını baz alarak başladık. Ancak gün geçtikçe içeriği büyümekte
ve bir öğrencinin ilk başvuru kaynağı olmaktadır.

 

Üst taraftaki bölümü kullanarak; tüm sözlük içinde arama yapabileceğiniz gibi,
aşağıdaki linklerden sınıf sınıf, ders ders ya da ünite ünite kavramlar sözlüğünü gezebilirsiniz.

7. Sınıf >>> | Fen ve Teknoloji | Sosyal Bilgiler |

Afet

Afet

İnsanlar için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran büyük olaylardır.

Bir olayın afet olarak nitelendirilebilmesi için insanları veya insanların yaşamını sürdürdüğü çevreyi önemli biçimde etkileyecek kadar büyük olmalıdır. Afet, bir olaydan ziyade bir olayın doğurduğu sonuçtur. Bunlar; en başta can ve mal kaybıdır. Can kayıpları insan ve hayvanların ölmesi; mal kayıpları ise eşya bina ve tarım alanlarının zarar görmesidir.

Kayıpların bir kısmı doğrudan hemen afetle birlikte ortaya çıkarken bir kısmı belirli bir süre sonra ortaya çıkabilir. Örneğin, sel sırasında can ve mal kaybı meydana gelmektedir. Ancak sel baskınından sonra sellerin getirdikleri moloz, kum ve çamur tarım alanlarını verimsizleştirerek dolaylı ve uzun süreli zararlar da meydana getirebilmektedirler.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Aile

Aile

Evlilik ve kan bağına dayanan, karı, koca, çocuklar, kardeşler arasındaki ilişkilerin oluşturduğu toplum içindeki en küçük birlik.

Aile, toplumun en küçük birimi olarak kabul edilir. Aile denince genellikle bir evde oturan anne ve baba ile varsa onların evlenmemiş çocukları anlaşılır. Bu tip aileye 'çekirdek aile' denir.

Çekirdek ailedeki çocukların evlenmesiyle de yeni bir çekirdek aile ortaya çıkar. Ama aile sözcüğünün bundan daha geniş anlamı da vardır. Daha çok sayıda akrabadan oluşan birimi, hatta bir soyu ya da sülaleyi tanımlamak için de aile sözcüğü kullanılır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Akrabalık

Akrabalık

Bireyleri; kan bağları, evlilik ya da evlat edinme yoluyla birbirine bağlayan bir ilişkidir. 'Akraba' sözcüğü Arapça’dan gelme bir sözcük olup “yakınlar” anlamındadır.

Anne , baba, kardeş yakınlığından oluşan akrabalık birinci dereceden; teyze, hala amca yakınlığından oluşan akrabalık da ikinci dereceden akrabalıktır.

Akrabalık, hısımlık anlamına da gelir. Eşlerden birinin kan hısımları ile diğer eş arasındaki ilişki de bir akrabalık sayılır.

Sosyal dayanışma en çok akrabalar arasında görülür. Bir toplumda akrabalık bağları ne kadar sağlam olursa o toplum o kadar sağlam ve güçlü olur.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Anayasa

Anayasa

Bir devletin yönetim biçimini belirten, yasama, yürütme, yargılama güçlerinin nasıl kullanılacağını gösteren, yurttaşların kamusal haklarını bildiren temel yasadır. Devletin temel kanunudur. Çıkarılacak hiçbir yasa, anayasaya aykırı olamaz.

Anayasa, vatandaşların temel hak ve görevlerini bildirir. Devletin temel kurumlarının nasıl işleyeceğini belirler. Anayasa ile ayrıca kişilerin temel hak ve özgürlükleri güvence altına alınmıştır.

Bazı ülkelerin anayasası yazılı, bazılarınki ise yazısız, genel kabul görmüş kurallar bütünüdür. Türkiye'nin de aralarında bulunduğu çoğu ülkede anayasa, yazılı ve bütünsel bir belgedir. Oysa İngiltere'de yazılı bir anayasa yoktur. Bu ülkede temel kurumların işleyişi yüzlerce yıllık geleneklere, yasalara ve belgelere göre düzenlenir.

Bir anayasası olan devlet, anayasanın gereklerini yerine getirmiyorsa yani devletin temel kurumlarının nasıl işleyeceği muğlak ve daha da önemlisi kişi temel hak ve özgürlükleri tam anlamıyla güvence altında değilse o devlet anayasal bir devlet sayılamaz.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Barış

Barış

Savaşın bittiğinin bir antlaşmayla belirtilmesinden sonraki durumdur.

Barış; kötülükten, kavgalardan, savaşlardan kurtuluş, uyum, birlik, bütünlük, sukunet, sessizlik, huzur içinde yaşamak olarak da tanımlanabilir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Beşeri Ortam

Beşeri Ortam

İnsanla ilgili faktörlerin göz önünde bulundurulduğu ortam ya da kriterdir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Bildirge

Bildirge

(Beyanname)

Beyanname sözcüğü; uygulamada daha çok vergi yükümlülerinin belli zamanlarda, bağlı oldukları vergi dairelerine verdikleri gelir bildirme belgesi için kullanılır. Yazı ile yapılan bildirimdir. Mükellef veya vergi sorumluları tarafından, vergi kanunlarında belirtilen dönemlerde vergi dairelerine verilir. Vergi beyannamelerinde başlıca mükellefin adı, adresi, ailevi durumu ile vergi matrahına ve hesabına ilişkin bilgiler yer alır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Bilim

Bilim

Evrenin veya olayların bir bölümünü konu olarak seçen, deneye dayanan yöntemler ve gerçeklikten yararlanarak sonuç çıkarmaya çalışan düzenli bilgilerdir.

Bilim veya ilim; neden, merak ve amaç besleyen bir olgu olarak günümüze kadar birçok alt dala bölünmüş, insanların daha iyi yaşam koşullarına kavuşmasına, var olmayan olguları bulmasına ve yeni şeyler öğrenmesine ön ayak olmuştur. Bilim, temelde, deney ve gözleme dayalı bilgi bütününü anlatır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Birey

Birey

Toplumları oluşturan ve düşünsel, duygusal, iradeyle ilgili nitelikleri toplum içinde belirlenen insanların her biridir. Günlük konuşma dilinde genellikle bir tek kişiyi tanımlamak için kullanılır.

Türk Dil Kurumu tanımına göre ise birey:
1. Kendine özgü nitelikleri yitirmeden bölünemeyen tek varlık, fert;
2. Doğa bilgisinde türü oluşturan tek varlıklardan her biri;
3. Mantık - Bir türün kapsamı içine giren somut varlık;
4. Psikoloji - İnsan topluluklarını oluşturan, insanların benzer yanlarını kendinde taşımakla birlikte, kendine özgü ayırıcı özellikleri de bulunan tek can, fert;
5. Sosyoloji - Toplumları oluşturan ve düşünsel, duygusal, iradeyle ilgili nitelikleri toplum içinde belirlenen insanların her biri, fert.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Birinci Elden Kaynak

Birinci Elden Kaynak

Geçmişten günümüze kalan ve sanat değeri ne olursa olsun bütün kalıntılar, araç-gereçler, silahlar, çeşitli eşyalar, kitabeler,yıllıklar, tüm yazılı belgeler, paralar, madalyon ve mühürler birinci elden kaynaklardır.

Birinci elden kaynaklar görsel, yazılı olarak sınıflandırılacağı gibi değişik şekillerde de sınıflandırılabilir. Ülkemizde ve yurtdışında yukarıda belirtilen birinci elden kaynakların büyük bir çoğunluğunun toplanması, saklanması ve kullanıma hazır hale getirilip araştırmacıların hizmetine sunulması genelde bilgi, belge ve arşivle ilgili kurumların görevleri arasındadır. Bu saydığımız işlevleri yerine getiren kurumların diğer bir görevi de eğitim ve öğretime katkı sağlamaktır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Bölge

Bölge

Sınırları idarî veya ekonomik birliğe, toprak, iklim ve bitki özelliklerinin benzerliğine veya üzerinde yaşayan insanların aynı soydan gelmiş olmalarına göre belirlenen toprak parçasıdır.

Doğal, beşerî ve ekonomik özellikler yönünden sınırları içinde benzerlik gösteren geniş alanlardır.

Ülkemiz coğrafi açıdan 7 bölgeye ayrılmıştır:
1. Akdeniz Bölgesi
2. Doğu Anadolu Bölgesi
3. Ege Bölgesi
4. Güneydoğu Anadolu Bölgesi
5. İç Anadolu Bölgesi
6. Karadeniz Bölgesi
7. Marmara Bölgesi

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Bütçe

Bütçe

Devlet ve öteki kuruluş veya toplulukların belirli bir dönem içindeki gelir ve giderlerinin tümüdür.

Devletin bütçesi olduğu gibi işletmelerin de bütçeleri vardır. İşletmeler; belirli bir süre içinde neleri gerçekleştireceğini, bunları yaparken ne kadar paraya ihtiyacı olduğunu, gelir ve giderlerinin ne olacağını tahmin eder ve bir liste yaparlar. Her aile bile kendisi için aylık ya da yıllık bütçe oluşturabilir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Coğrafi Konum

Coğrafi Konum

Herhangi bir noktanın, dünya üzerinde kapladığı alana denir. Bir ülkenin coğrafi konumu, o ülkenin beşeri ve ekonomik özelliklerini çok yönlü etkiler. Özel ve matematik konum diye ikiye ayrılır:

Herhangi bir yerin kıtalara, denizlere, dağ sıralarına, boğazlara , komşu ülkelere, ulaşım yollarına, yer altı ve yerüstü kaynaklarına, siyasi bloklara göre olan konumu ve yükseklik değerleri özel konumudur.

Matematik konum ise bir yerin enlem ve boylamlara göre dünya üzerindeki yeridir. Örneğin: Türkiye 36° -42° kuzey enlemleri ( paralelleri ) ile 26°-45° doğu boylamları (meridyenleri) arasındadır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Cumhuriyet

Cumhuriyet

Milletin, egemenliği kendi elinde tuttuğu ve bunu belirli süreler için seçtiği milletvekilleri aracılığıyla kullandığı yönetim biçimidir. Egemenlik hakkının belli bir kişi veya aileye ait olduğu oligarşi kavramının zıttıdır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Çağ

Çağ

Çağ; başlangıcı ve sonu belli olan, tarihte ayrı bir özelliğe sahip zaman bölümüdür. Çağlar, Tarih Öncesi Çağlar ve Tarih Çağları olmak üzere ikiye ayrılır.

Bu dönemlerin isimlendirilmesinde, insanlığı etkileyen evrensel nitelikli olaylar esas alınmıştır. Bu dönemler belirlenirken de sosyal, siyasal, kültürel ve ekonomik gelişmeler önemli rol oynamıştır. Yazının bulunmasıyla 'Tarih Öncesi Dönemler' sona ermiş, 'Tarihî Dönemler' başlamıştır.

Tarihî Dönemler (Tarih Çağları) her toplumda aynı zamanda yaşanmamıştır. Yazıyı bulup kullanmayı başaran toplumlar, Tarih Çağları’na daha önce geçmişlerdir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Çevre

Çevre

Bir şeyin yakını, dolayı, etraf, muhit.

Çevre; insanların ve diğer canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları, fiziki, biyolojik, sosyal, ekonomik ve kültürel ortamdır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Çevre Kirliliği

Çevre Kirliliği

Çevre; dünya üzerinde yaşamını sürdüren canlılarının yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdüğü dış ortamdır.

Çevre ögeleri üzerinde yapısal zararlar oluşturan ve niteliklerini bozan yabancı maddelerin hava, su ve toprağa yoğun bir şekilde karışması olayı çevre kirliliğidir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Davranış

Davranış

Davranış, canlıların dış dünyaya karşı gösterdikleri bedensel tepkilerin genel adıdır. Cansızlar için davranış söz konusu değildir. Bitkilerin tepkilerine davranış denilip denilmeyeceği tartışmalıdır.

Davranış merkezi, gelişmiş canlılarda beyindir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Dayanışma

Dayanışma

Bir topluluğu oluşturanların duygu, düşünce ve ortak çıkarlarda birbirlerine karşılıklı bağlanmasıdır.

İnsanlar yalnız yaşayamazlar. Her işi yalnız başlarına yapamazlar. Başarılı olmak, büyük işler yapmak için aralarında dayanışmak zorundadırlar. Atalarımız 'Bir elin nesi var? İki elin sesi var.' derken dayanışmanın gerekliliğini vurgulamak istemişlerdir. En iyi dayanışma örnekleri aile içinde görülmektedir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Demokrasi

Demokrasi

Halkın egemenliği temeline dayanan yönetim biçimidir. Demokratik ülkelerde, devlet politikasını şekillendirmede tüm vatandaşlar eşit hakka sahiptirler.

Genellikle devlet yönetim biçimi olarak değerlendirilmesine rağmen, üniversiteler, işçi ve işveren organizasyonları ve bazı diğer sivil kurum ve kuruluşlar da demokrasi ile yönetilebilirler.

Demokrasi, diğer yönetim biçimleri arasından sıyrılarak günümüzde en yaygın olarak kullanılan devlet sistemi haline gelmiştir. Artık siyaset bilimciler hangi sistemin daha iyi işlediğinden çok hangi demokrasinin daha iyi işlediği tartışmalarına girmişler.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Devlet

Devlet

Toprak bütünlüğüne bağlı olarak siyasî bakımdan teşkilâtlanmış millet veya milletler topluluğunun oluşturduğu tüzel varlık.

Hukuki tanımla devlet; 'Ülke adı verilen belirli bir toprak üzerinde yaşayan insan topluluklarının bir egemenlik anlayışı ve hukuku içinde bir siyasi iktidar altında örgütlenmesidir.' Bu tanımdaki unsurlar şunlardır:

• İnsan unsuru: Belirli bir alanda birlikte yaşayan ve çeşitli bağlarla ortak yaşama iradesi gösteren insan topluluğunun bulunması gerekmektedir.
• Egemenlik unsuru: Belirli bir yeryüzü parçası üzerinde yaşayan insan topluluğunda egemenlik bilincinin gelişmiş olması gerekmektedir.
• Ülke unsuru: Egemenlik bilinciyle bir arada yaşayan insan topluluğunun devleti oluşturabilmesi için bir ülkeye gereksinimleri bulunmaktadır. Ülkesi olmayan topluluk devleti oluşturamazlar.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Dil (Lisan)

Dil (Lisan)

Düşüncelerin, sözcük haline getirilmiş sesler ya da simgeler aracılığıyla anlatılmasıdır.

İnsanlar düşüncelerini sözlü ya da yazılı olarak anlatırlar. Dil simgelerine 'gösterge' adı verilir. Dil, yalnızca insan toplumlarında bulunan bir yetenektir. Hayvan türleri de sesler ve beden hareketlerinin yardımıyla birbirleriyle iletişim kurarlar. Hatta birçokları bir noktaya kadar insan dilini anlamayı da öğrenebilir. Ama insanın dışında hiçbir tür, insan gibi kullanamamıştır.

Dilin önemi ve gücü ilk çağlardan beri vurgulanmıştır. Adlandırma, nesnelere ad yerme, dilin yalnızca bir yönü olsa da ilk insanlar için büyüleyici bir değer taşımıştır.

Ulusları oluşturan, insanları bir arada tutan, onları birbirine yaklaştıran unsurlardan biri dildir. Dil, devletin de unsurlarından biridir. Aynı devlet içinde bulunan insanlar aynı resmi dili kullanırlar.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Din

Din

Tanrı'ya, doğa üstü güçlere, çeşitli kutsal varlıklara inanmayı ve tapınmayı sistemleştiren toplumsal bir kurumdur.

Genel olarak din, doğaüstü bir nitelik taşır, mukaddestir, değişmezdir (dogmatik) ve gönülden bağlanmayı yani teslimiyeti gerektirir. Pek tabii ki din tanımı, özellikle dini bir bakış açısından, her farklı dini grup ve dinde çeşitlilik gösterir. Dinin taşıdığı nitelik ve ögeler de farklı dinlerde büyük bir değişiklik ve çeşitlilik göstermektedir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Doğal Kaynaklar

Doğal Kaynaklar

Doğada kendiliğinden var olan kaynaklardır. Hava, su, toprak, bitki örtüsü, hayvanlar ve madenler Dünya’nın doğal kaynaklarını oluşturur.

Büyük miktarlarda tüketilen doğal kaynaklar, son 40 yılda bir kaç kat daha artarak tahribata uğramıştır. Doğal kaynakların azalması canlı yaşamı için tehlike oluşturmaktadır. Özellikle oksijen, su, bitki örtüsü, petrol gibi kaynakların büyük bir hızla azalması, canlıların yaşam alanlarını kısıtlamakta, çevresel felaketlere yol açabilecek iklim değişiklikleri (küresel ısınmayı) yaratmaktadır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Doğal Ortam

Doğal Ortam

Yeryüzünde insanın elinin değmediği alanlardır. Böyle alanlarda; canlılar (bitki ve hayvanlar) iklim, arazi şekli, toprak şartlarına göre yerleşmekte ve denge kurmaktadırlar.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Duygu

Duygu

Belirli nesne, olay veya bireylerin; insanın iç dünyasında uyandırdığı izlenimdir. Zihinsel ve psikolojik durumdur. Kişiye özgü sağlık duyusunu belirleyen temel faktördür ve insanın günlük yaşamında merkezi bir rol oynar. Bu yüzden pek çok bilim dalı ve sanat biçimi tarafından araştırılmıştır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Egemenlik

Egemenlik

Milletin ve onun tüzel kişiliği olan devletin yetkilerinin hepsi, hükümranlık, hâkimiyet.

Devlet'in ülkesi ve uyrukları üzerindeki yetkilerinin tümünü ifade eder. Bir başka deyimle egemenlik, Devlet'i başka tüzel kişiliklerden ve örgütlenme biçimlerinden -örneğin şirketlerden, derneklerden, kulüplerden, çetelerden, din ve mezhep birliklerinden, feodal bağlılık ve yönetim birimlerinden- ayıran özelliktir. Egemen olmayan Devlet olmaz, kaynağını Devlet'ten almayan egemenlik de olmaz.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre: 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.'

Günümüz Türkçesinde egemenlik, anlam genişlemesiyle, her türlü iktidar ve güç anlamında da kullanılmaktadır. (Örnek: X ilinde falan partisi egemendir; Ali Ayşe üzerinde egemenlik kurdu.)

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Ekonomi

Ekonomi

Üretim, dağıtım, tüketim, ticaret, değişim ve bölüşüm ile ilgili etkinliklerin bütünü ile bu etkinlikleri inceleyen bir bilim dalıdır. Ekonomi kitaplarında ise 'Ekonomi; sınırsız (sonsuz) insan ihtiyaç ve isteklerinin, sınırlı (kıt) üretim kaynakları ile en iyi şekilde nasıl gidirelebileceğini inceleyen bir bilim dalıdır.' biçiminde yapılmaktadır. Ekonomiye iktisat, tutum bilimi, geçim bilimi de denilmektedir.

İktisat, toplumların nasıl zenginleşeceği ve refah seviyelerinin nasıl artacağı sorusuna yanıt arar. Bu süreçte izlenecek politikalar, işsizlik, enflasyon, üretim düzeyi gibi kavramlar iktisatın inceleme alanına girer.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Ekonomik Faaliyet

Ekonomik Faaliyet

İnsanın yaşamak ve yücelmek için giriştiği her türlü iş ve bunun sonucunda elde ettiği her türlü ürün akla gelir. Üretim, tüketim ve dağıtım ile ilgili her türlü faaliyet ekonomik faaliyet olarak değerlendirilir. Buna göre avcılık, balıkçılık, tarım, hayvancılık, ormancılık, en ilkelinden en gelişmişine kadar sanayi faaliyetleri, inşaat, ulaşım, ticaret, turizm vb. işler birer ekonomik faaliyettir.

Günümüzde ekonomik faaliyetler birincil, ikincil, üçüncül olarak sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırmalar ekonomik faaliyetlerin kökenlerini dikkate alarak yapılan sınıflandırmalardır.

A. Birincil ekonomik faaliyetler: Tarım, orman, maden ve hayvancılık gibi doğadan (topraktan ve denizden) doğrudan yararlanmaya dayalı faaliyetleri içerir.

B. İkincil ekonomik faaliyetler: Hammaddenin işlenerek değiştirilmesi, yeni hammadde veya ürün elde edilmesine dayalı sanayi faaliyetlerini içerir. (hammaddenin işlenerek değerli ürünlere dönüştürüldüğü sanayi faaliyetleridir.

C. Üçüncül ekonomik faaliyetler: Hizmete dayalı ekonomik faaliyetleri içerir. Turizm, bankacılık, eğitim, sağlık, bankacılık, ulaştırma, haberleşme vb. faaliyetlerdir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Ekvator

Ekvator

Ekvator, kuzey ve güney yarıküreleri birbirinden ayıran hayali dairesel hattır. Kuzey ve Güney kutup noktalarına eşit uzaklıkta olan noktaların birleştirilmesiyle elde edilen çizgidir. Ekvator'un enlemi tanım gereği 0° dir.

Ekvator’un özellikleri:

• Ekvator'un uzunluğu 40.076.4 dür.
• Paralel dairelerinin sonudur. (199° Paraleli dünyayı kuzey ve güney olmak üzere iki yarı küreye ayırır.)
• Güneş ışınlarını yaklaşık olarak 6 Mart ve 14 Aralık’da dik açı ile alır (Ekinoks).
• Çizgisel hızın en fazla, yerçekiminin en az olduğu yerdir.
• Üzerinde gece ve gündüz süreleri her zaman eşittir. Her zaman yaz mevsimi yaşanır.
• Ekvator üzerinde meridyenlerin birbirlerine uzaklığı eşit ve 111 kmdir.
• Her meridyen arasında 9 günlük zaman farkı vardır. Güneş ışınları nerede olursa olsun bir meridyenden diğer meridyene farklı zamanlarda geçer.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Emek

Emek

Bir işin yapılması için harcanan beden ve kafa gücüdür. Üretim sürecine katkıda bulunan her türlü insan etkinliğidir. Birçok özelliğini kullanarak yapılan işe verilen değere denir.

İnsanların fiziksel enerjilerini üretimde kullanmaları, emeği oluşturan başlıca ögedir. Bunun yanısıra az veya çok oranda beceri ve kendini yönlendirme de emeğin ögeleri arasında sayılır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Gelenek

Gelenek

Bir toplumda, bir toplulukta eskiden kalmış olmaları dolayısıyla saygın tutulup kuşaktan kuşağa iletilen, yaptırım gücü olan kültürel kalıntılar, alışkanlıklar, bilgi, töre ve alışkanlıklar, anane.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Gelir ve Gider

Gelir ve Gider

Bir işletmenin belli bir dönemde elde ettiği tüm gelirler ile aynı dönemdeki giderleri ve bunların sonucunda işletmenin elde ettiği dönem net kârını veya uğradığı dönem net zararını topluca gösteren bir muhasebe raporudur.

Gelir-gider tablosu da bir şirketin herhangi bir dönemdeki faaliyetlerini cirosundan yola çıkarak açıklayan, çeşitli gelir ve giderlerini eklemek veya çıkarmak suretiyle net karının hesaplanmasını sağlayan finansal bir rapordur.

Gelir-gider tabloları şirket yöneticilerine, ortaklara, yatırımcılara işletmenin kârlılık oranının belirlenmesi ve gelişmesinin değerlenmesi; önceden saptanan amaçlara işletmenin ne denli ulaştığının saptanması gibi yararlar sağlar. Yönetimin başarı derecesinin ve etkinliğinin ölçülmesinde; işletmenin izleyeceği yatırım, kâr, pazarlama, üretim, finansman, personel ve diğer konulardaki politikaların belirlenmesinde; işletmenin ekonomik istikrarının ve zayıf yönlerinin saptanmasında ışık tutar.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Girişimci

Girişimci

Ticaret, endüstri gibi alanlarda sermaye koyarak girişimde bulunan kimse, müteşebbis.

Girişimcilik, ekonomik büyüme ve kalkınmanın motorudur. Yenilik ve yaratıcılığın kaynağıdır. Bir ülkede 'hür teşebbüs' olarak ifade edilen rekabete dayalı özel girişimcilik ne kadar gelişirse o ülkede ekonomik refah düzeyi de o ölçüde yükselir. Özel mülkiyetin, dolayısıyla özel girişimciliğin olmadığı ve/veya yetersiz olduğu ülkelerde ekonomik refah düzeyinin düşük olduğu gerçeği artık hepimiz tarafından bilinmektedir.

Özel girişimcilik, özel çıkarların en üst düzeye çıkarılması demektir. Fakat bu aynı zamanda toplumsal çıkarın da gelişmesini sağlar. Girişimci, aslında bir taraftan kendi çıkarı için çalışırken, öte yandan toplumun çıkarına da hizmet etmektedir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Göç

Göç

Ekonomik, toplumsal veya siyasî nedenlerle bireylerin veya toplulukların bir ülkeden başka bir ülkeye, bir yerleşim yerinden başka bir yerleşim yerine gitme işi, taşınmadır.

Göç; dini, iktisadi, siyasi, sosyal ve diğer nedenlerden dolayı gerçekleşmiş olabilir. Kişisel nedenlerle yer değiştirmeye ve bu esnada nakledilen eşyaların hepsine de göç denmektedir. Ayrıca kuşların, balıkların ve bazı hayvan türlerinin, belli mevsimlerde dünyanın çeşitli yerlerine gitmeleri de göç adıyla anılır.

M.Ö. 3000-4000 yıllarında Orta Asya'da yaşayan kavimlerin şiddetli ve uzun süren kuraklık sebebiyle doğuya, kuzeye, batıya ve güneye gitmelerine; Kavimler Göçü denmektedir. Bu göçün siyasi, sosyal ve kültürel neticeleri üzerinde uzun bir süredir durulmaktadır. Aynı bölgede M.S. 6. yüzyıldan itibaren başlayan ve asıl ağırlığı batı istikametinde olan Türk göçleri, 17. yüzyıla kadar devam etmiş; İran, Anadolu ve Balkanlardan geçerek Avrupa ortalarına ulaşmıştır. Türkler, geçtikleri yerlerde birbirlerinin devamı olan devletler kurmuşlar, böylece Orta Asya içlerinden Avrupa ortalarına uzanan kültür ve medeniyet mirasları ve yerleşik Türk boyları ile bir Türk dünyası meydana getirmişlerdir. Bu göçler sırasında Türklerin bir kolu, Karadeniz'in kuzeyinden geçerek Avrupa ortalarına gelmiş, burada Avrupa Hun Devletini kurup, bir müddet yaşadıktan sonra diğer yerli kavimlerin arasında Hristiyanlaşarak, özünden uzaklaşmıştır.

Ortadoğu üstünden Mısır'a doğru yol alanlar da kurdukları çeşitli devletlerden sonra Osmanlı Devleti içinde yer almışlardır. Gerek bunların ve gerekse Anadolu'ya gelen Türk boyları İslamiyeti kabul ettiler. 9. ve 10. yüzyıllardan itibaren boylar ve kitleler halinde Müslüman olan Türkler; bugünkü İran, Azerbaycan, Hindistan, Irak ve Anadolu'da kurdukları güçlü devletlerle, hem kendi hayatiyetlerini korumuşlar hem de kazandıkları zaferlerle İslam dünyasına yeni bir çehre kazandırmışlardır. Böylece başlayan Türk-İslam devletleri devri, Osmanlı Devleti bünyesinde bütün İslam dünyasının en büyük devleti haline gelerek 20. yüzyıl başlarına kadar devam etmiştir. Osmanlı Devletinin son zamanlarında, Doksanüç Harbi adıyla meşhur 1877-78 Osmanlı-Rus savaşları esnasında, Tuna boylarında, Balkanlarda ve Kırım'da yaşayan Türklerin eşi görülmemiş Rus ve Hristiyan zulmü ve vahşeti karşısında Anadolu'ya yaptıkları toplu göç, 93 Muhaceratı olarak bilinir ve teessürle hatırlanır. 1950'li yıllarda, Müslüman Türklerin, Balkan ülkelerinden (Romanya, Yugoslavya, Bulgaristan) ve Rusya'dan Türkiye'ye toplu olarak yaptıkları göçler de son yılların en önemli göçlerindendir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Grup

Grup

1. Aynı yerde bulunan kimse ve nesneler bütünü, küme, öbek.
2. Görüşleri, çıkarları bir olan kimseler bütünü.
3. Ortak özellikleri olan varlıklar, nesneler bütünü.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Gümrük

Gümrük

1. Bir ülkenin giriş ve çıkışında gümrük denetim ve gözetiminin yapıldığı yerdir.
2. Bir ülkeye giren veya bir ülkeden çıkan mal ve eşya üzerinden alınan vergidir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Hak

Hak

1. Adaletin, hukukun gerektirdiği veya birine ayırdığı şey, gerçeğe uygunluk, doğruluk.
2. Bireyin, diğer insanların yaşama şekline müdahale etmeden, kendi yaşamına yön verme özgürlüğüdür.
3. Hukuk düzeninin kişilere tanımış olduğu yetkilerdir. Bu yetkilerin belirli bir sınırı vardır, aşıldığı takdirde aşan kişi cezanlandırılabilir ya da bu aşmayla hakkını ihlal ettiği kişiye tazminat ödemeye mahkum edilebilir. Hak kullanılırken başkalarının haklarını çiğnemek suç veya haksız fiil teşkil eder.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Harita

Harita

Coğrafya, tarih, dil, nüfus vb. olgularla ilgili yeryüzünün veya bir parçasının, belli bir orana göre küçültülerek düzlem üzerine çizilen taslağıdır.

Haritalar içerisinde ayrıca kullanıcı için faydalı olabilecek olan bilgiler de verilir. Özellikle turistik cep haritalarında harita dışında kalan veya haritanın arka sayfasında rehber bilgiler verilir. Bazı ülkeler tarafından hazırlanmış olan askeri amaçlı haritalarda da aynı amaçla harita etrafında kullanıcıya ayrıntılı bilgiler verildiği bilinmektedir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Hava Olayları

Hava Olayları

Hava sıcaklığı sürekli olarak değişir. Ilık, sıcak ve soğuk olabilir. Havadaki sıcaklık farklılıkları hava akımlarına, bunun sonucu olarak da rüzgâr, fırtına gibi olayların gelişmesine neden olur.

Dünya, Güneş’in çevresinde dönerken (bir yıllık süre içinde) güneş ışınları Dünya’mıza bazen dik bazen de eğik olarak gelir. Dik olarak gelen ışınlar yeryüzünü, eğik gelen ışınlara göre daha çok ısıtır. Yeryüzünün Güneş’ten gelen bu farklı ölçülerde ısı almasından dolayı mevsimler oluşur.

Hava sıcaklığı gün içinde de değişir. Sabah ve akşam saatlerinde güneş ışınları eğik geldiği için yeryüzü çok ısınmaz. Öğle saatlerinde güneş ışınları dik geldiği için sıcaklık artar.

Hava sıcaklıklarındaki bu değişmeler hava olaylarını oluşturur. Rüzgâr, tayfun, fırtına, kasırga ve hortum yaşantımızda karşılaştığımız hava olaylarındandır.

RÜZGÂR: Isınan hava yükselir. Bu nedenle yeryüzüne yaptığı basınç azalır. Isınan hava ile soğuk hava sürekli yer değiştirir. Yani ısınan bölgeler ile soğuk bölgeler arasında sürekli bir hava akımı vardır. Bu hava akımına rüzgâr adı verilir .

FIRTINA: Saatteki hızı 100 – 110 km’yi bulan rüzgârlara fırtına adı verilir. Fırtına farklı sıcaklıktaki hava kütlesinin çarpışmasıyla oluşur. Fırtınalar büyük zararlara neden olabilir.

KASIRGA: Kasırga, fırtınanın çok şiddetli halidir. Saatteki hızı 300 km’yi bulan yağmurlu fırtınalara kasırga adı verilir. Kasırgalar genel olarak büyük can ve mal kaybına neden olur .

TAYFUN: Büyük Okyanus’un batısında ve Çin Denizi’nde görülür. Şiddetli kasırga anlamına gelir. Tayfunlar yerleşim bölgelerinde yapıların bir bölümünün yıkılmasına yol açar.

HORTUM: Sıcak ve nemli hava ile soğuk havanın şiddetle yer değiştirmesi sırasında dönen rüzgarlar oluşur. Bu rüzgârlara hortum adı verilir. Hortum genel olarak şiddetli fırtınalar sırasında meydana gelir. Hortumlar ağır cisimleri bile yerden kaldıracak kadar güçlü olabilir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Hoşgörü

Hoşgörü

Her şeyi anlayışla karşılayarak olabildiği kadar hoşgörme durumu, müsamaha, tolerans.

Sosyal ilişkilerde bir tarafın, bazen farkında olmadan, bazen de kasıtla diğer tarafa (maddi/manevi) zarar vermesi durumunda, diğer tarafın bunu görmezden gelerek ödün vermek tahammülünü (erdemini) gösterebilmesidir. Mevlana hoşgörü'ye en güzel örnektir. Hoşgörülü olmak insanlarla ilişki kurmanın en iyi yoludur.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


İhracat

İhracat

Bir ülkenin ürettiği malları başka bir ülkeye veya ülkelere satmasıdır.

Bir malın uluslararası pazarda rekabet gücü döviz kuruyla da doğrudan ilgilidir. Döviz kurunun düşmesi, yani yerli paranın yabancı para karşısında değer kazanması, söz konusu malı uluslararası pazarda daha pahalı hale getireceğinden malın rekabet gücünü azaltır.

Öncelikle ürün; ihracata yönelik biçimde kaliteli ve uluslararası standartlara ve piyasa koşullarına uygun biçimde üretilmelidir. Yurtdışında pazarlanmalı, reklam ve tanıtımı yapılmalıdır. Uygun bir ambalaj ve nakliye biçimi seçilmelidir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


İklim

İklim

Bir yerde uzun bir süre boyunca gözlemlenen sıcaklık, nem, hava basıncı, rüzgâr, yağış, yağış şekli gibi meteorolojik olayların ortalamasına verilen addır. Hava durumundan farklı olarak iklim, bir yerin meteorolojik olaylarını uzun süreler içinde gözlemler.

Bir yerin iklimi o yerin enlemine, yükseltisine, yer şekillerine, kalıcı kar durumuna ve denizlere olan uzaklığına bağlıdır. İklim türleri, sıcaklık ve yağış rejimi gibi durumlara bakılarak sınıflandırılabilir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


İletişim

İletişim

Duygu, düşünce veya bilgilerin akla gelebilecek her türlü yolla başkalarına aktarılması, bildirişim, haberleşme.

İletilen bilginin bir göndericiden bir alıcıya aktarılma sürecidir. İletişimde, tarafların ortak bir dili kullanmaları gerekir.
Bir konuşmacı, ortak bir dil aracılığıyla (örn. Türkçe ile) kodladığı belirli sözcükleri (mesaj/ileti) çeşitli yollarla dinleyiciye aktarır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


İsraf

İsraf

Gereksiz yere para, zaman, emek harcama, savurganlık, tutumsuzluktur.

Her türlü imkân ve varlığı boşuna harcama, saçıp savurmadır. İsraf, dengesiz aşırı harcama, haddi aşma demektir. İsraf yapana da müsrif denir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


İş Bölümü

İş Bölümü

Bir üretim faaliyetinde veya hizmet biriminde yapılacak işin bölümlere ayrılarak, her bir iş parçasının bir kişinin sorumluluğuna verilmesidir.

İş bölümü, yapılacak işin teknik özelliği ile yakından ilgilidir. Her işin bir bölünebilirlik sınırı bulunmaktadır. İş bölümü; belli kişilerin, belli iş türleri üzerinde uzmanlaşmasını sağlayarak işin yapılabilirlik süresini kısaltmak, işin verimlilik ve etkinliğini artırmak için yapılır.

İş bölümünü ailede, şirketlerde, üretimde, yönetimlerde görebiliriz.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


İşsizlik

İşsizlik

Bir ekonomide, 15 ve yukarı yaşlardaki insanların çalışmak istediği hâlde iş bulamaması halinde söz konusu ekonomide işsizlik var demektir. Çalışmak istediği hâlde iş bulamayan yetişkinlere de işsiz denir.

İşsizlik kişinin üzerinde önemli bir psikolojik baskı yaratır. Bu da kişiyi bunalıma kadar götürebilir. Ayrıca istatistiklere bakıldığında işsizliğin yüksek olduğu dönemlerde suç oranlarının yükseldiği gözlemlenmiştir. Sosyal devlet yapısının daha geliştiği ülkelerde işsizlik sigortası uygulamaları görülmektedir.

Yüksek işsizlik oranına sahip bir ekonomi, sahip olduğu işgücünün önemli bir kısmını kullanamamaktadır. İşsizliğin yükselmesi toplumda bencilliğe yol açabilir. Az miktarda olan iş imkanını diğer ülkelerden gelen yabancılara kaptırmak istememe istemi yabancı düşmanlığına neden olabilir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


İthalat

İthalat

Bir ülkeye başka bir ülkeden mal getirme veya satın alma işlemidir. Bir ülkeye başka bir ülkeden alınan malların bütünüdür.

İhracatın karşıtıdır ve onunla birlikte bir ülkenin dış ticaret dengesini oluşturur. İthalat, özel ya da tüzel kişilerce, kamu iktisadi kuruluşları ya da devlet tarafından doğrudan yapılabilir. İhracatın tam tersi olan ithalatta yabancı ülkelere döviz kazandrırken ihracatta biz döviz kazanırız.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kamuoyu

Kamuoyu

Kamu, bir ülkedeki halkın bütünüdür.

Kamuoyu ise bir sorun üzerine halkın genel düşüncesi ya da halk oyudur.

Geniş anlamda, kamu çıkarını ilgilendiren bir konu hakkında halkın genel kanaat ve düşünceleri demektir. Daha dar ve sosyolojik anlamda kamuyu, toplumu ilgilendiren bir konuda halkın kanaatlerinin örnekleme tekniğiyle toplanmasıdır. Kamu oyu araştırma teknikleri batı ülkelerinde yaygın biçimde kullanılmaktadır. (Örneğin, piyasa araştırmaları, seçim tahminleri gibi). Kamuoyu araştırmaları yakın geçmişten itibaren bizde de başlamıştır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kaşif

Kaşif

Var olan ancak bilinmeyen bir şeyi bulan, ortaya çıkaran, keşfeden kimsedir. Daha çok coğrafi keşifleri yapan kişiler için kullanılmaktadır. Eş anlamlısı 'bulucu'dur.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kaynak

Kaynak

1. Bir suyun çıktığı yer, kaynarca, pınar, memba.
2. Bir şeyin çıktığı, etrafa yayıldığı yer, menşe.
3. Bir haberin çıktığı yer. Araştırma ve incelemede yararlanılan belge.
4. İki metal veya yapay parçayı ısıl yolla birleştirme yöntemi, kaynaştırıp yapıştırma işi.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kentleşme

Kentleşme

(Şehirleşme)

İlk olarak 5000 yılı aşkın bir süre önce Mezopotamya'da ortaya çıktı. Daha sonra Nil, İndus ve Huang He vadilerinde başka kentler gelişti. Kentlerin otaya çıkışı, büyük politik yapıların doğuşu ve gelişmesiyle aynı döneme rastlar. Kentin her şeyden önce idari, askeri, dini ve ticari bir işlevi vardı. Bu eski kentler, MÖ 1350’ye doğru nüfusu 100.000’i aşan ilk kent olduğu tahmin edilen Teb (Mısır) örneğinde olduğu gibi dikkat çekici büyüklüğe ulaştı.

Günümüzden 2.500 yıl önce, Babil’in dışında, Pers’te, Yunanistan’da, Mısır’da, Hindistan’da ve Çin’de bulunan birçok kent bu ilk eşiği aştı.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Keşif

Keşif

1. Var olduğu daha önce bilinmeyen bir şeyin ortaya çıkarılması.
2. Bir olay veya durumun oluş sebeplerini anlayabilmek için yerinde inceleme yapma.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kıta

Kıta

(Anakara)

Yeryüzünü oluşturan büyük kara parçalarına denir.

Kıta geniş alanlı topraklardan meydana gelir ve önemli jeolojik sınırları bulunur. Bazı bilim insanları en fazla dört ya da beş kıta olduğunu düşünürken, kimileri de altı veya yedi kıta sayılır.

Dünyanın yedi kıtası şunlardır:
• Afrika
• Antarktika
• Avrupa
• Asya
• Kuzey Amerika
• Güney Amerika
• Okyanusya (Avustralya ve Yeni Zelanda)

Avrupa ve Asya, birlikte Avrasya olarak adlandırılmaktadır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kimlik

Kimlik

Toplumsal bir varlık olarak insana özgü olan belirti, nitelik ve özelliklerle, birinin belirli bir kimse olmasını sağlayan şartların bütünüdür.

Kişinin kim olduğunu anlatan belge, hüviyet.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kronoloji

Kronoloji

Zaman bilimi ve olayların tarihsel sıralanması ile ilgili bilim dalıdır. Tarih bilimi ile yakından ilgili bir bilim dalı olup oluşum süreçlerinin tarihlenmesi ve raporlanması ile uğraşır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kurum

Kurum

Kurum kavramı, günlük dilde çeşitli kuruluşları tanımlamak amacıyla kullanılır. Örnek: Çocuk Esirgeme Kurumu, İş ve İşçi Bulma Kurumu gibi. Oysa kurum sözcüğünün bilimsel anlamı, çoğunluğun aynı şekilde ve sıklıkla ortaya koyduğu davranışlarımızın toplamıdır, örüntülerdir.

Kurumlar, bir toplumda sosyal yaşamımızı birbirimize benzer şekilde gerçekleştirdiğimizi ifade eden ve sağlayan kültürel süreçlerdir. Bir başka deyişle davranış örüntüleri, toplumsal roller ve etkileşim süreçlerinden oluşan, kültürün büyük kısmını anlatmak için kullanılan bir kavramıdır.

Kurum denilince, 'toplumsal kurum' anlaşılır. Her bir toplumun kültürü, örfü, ananesi farklı olduğu için kurumları da farklıdır. Fakat her toplumda temel kurumlar vardır. Bunlar;

• Aile kurumu
• Ekonomi kurumu
• Siyaset kurumu
• Din kurumu
• Eğitim kurumu

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kutup

Kutup

1. Yer yuvarlağının, ekvatordan en uzak olan yer ekseninin geçtiği var sayılan iki noktasından her biri.
2. Birbiriyle karşıt olan şeylerden her biri.
3. Elektrik akımını oluşturan gerilim ayrılığının en yüksek dereceyi bulduğu iki noktadan her biri.
4. Bir mıknatıs demirinin iki ucundan her biri.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kültür

Kültür

İnsana ilişkin bir kavramdır. Tarih içerisinde yaratılan bir anlam ve önem sistemidir. Bir grup insanın bireysel ve toplu yaşamlarını anlamada, düzenlemede ve yapılandırmada kullandıkları bir inançlar ve adetler sistemidir.

Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre ise, kültür kavramının tanımı şu şekildedir:

'Tarihsel, toplumsal gelişme süreci içinde yaratılan bütün maddi ve manevi değerler ile bunları yaratmada, sonraki nesillere iletmede kullanılan, insanın doğal ve toplumsal çevresine egemenliğinin ölçüsünü gösteren araçların bütünü.'

Sosyolojik olarak kültür, insanlardan öğrendiğimiz toplumsal mirastır. Kültür, birikimle birlikte ivmesi artan bir toplumsal yapı bileşenidir. Giderek her nesil, miras aldığı kültüre maddi ve manevi bir katkı yapar ve onu kendinden sonrakilere miras bırakır.

Bireyin edindiği bilgileri anlatmak için de kültür sözcüğü kullanılır. Kültür, toplumdan topluma, milletten millete değişen davranış ve yaşayış biçimleri olup dünya görüşlerinin ortaya koyduğu maddî ve manevî ürünlerdir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kültürel Öge

Kültürel Öge

Kültür, toplumdan topluma, milletten millete değişen davranış ve yaşayış biçimlerinin ortaya koyduğu maddî ve manevî ürünler olduğuna göre, bu ürünleri oluşturan ögeler de çok yönlü ve çeşitlidir. Nitekim, Türk örf ve adetlerindeki sosyal yardımlaşma biçimleri ve konukseverlik anlayışı, halk bilgisi (folklor), ahlak anlayışı kendine özgü özellikler taşır.

Kişisel tutum ve davranışlardan başlayarak aile yapısını ve toplum ilişkilerini düzenleyen dünya görüşü de kültürün başlıca ögeleri arasındadır. Yine, Türk toplumunda aile fertleri arasındaki sıkı bağlılık, aile yapısına verilen büyük değer, diğer uluslarınkinden farklıdır. Devletin insan saadetinin kaynağı olarak görülmesi ve dolayısıyla devlet ve devlet otoritesine karşı saygı ve bağlılığın bir fazilet olarak kabulü Türk dünya görüşünün bir özelliğidir.

İnsanoğlunun manevî bir tatmin aracı, kişiliğinin geliştirilmesinde ve ahlaki değerlendirmelerinde bir dayanak, bir ölçü vazifesi gören din de kültürün içinde yer alan bir sosyal kurumdur.

Sanat dalları da kültürün ögeleri arasındadır. El sanatlarından başlayarak, mimarî, resim, heykel gibi sanat ürünleri; sese dayanan musikî, söze dayanan edebiyat hep bu çerçeve içine irer. Kültüre, bir milletin bilim alanındaki verilerinden felsefe ve ekonomiye kadar uzanan daha pek çok verilerini katabiliriz. Yazıya geçen her eser kültüre dahildir.

Tarih de kültürün temel unsurlarından biridir. Denebilir ki bir milletin tarihi, onun bütün kültür varlıklarının aksiyon haline gelmiş ifadesidir.

Yukarıdan beri saydığımız kültür ögeleri arasında dilin apayrı ve pek müstesna bir yeri vardır.

Bir devleti var eden ve yaşatan temel varlık millettir. Ancak, bir milleti yaşatan, ona dinamizm ve ruh veren temel güç de kültürdür. Bu tarihî ve sosyal gerçek, Atatürk'ün 'Türkiye Cumhuriyetinin temeli kültürdür.' sözleriyle veciz bir şekilde dile getirilmiştir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Küresel Sorun

Küresel Sorun

Yeryüzünde yaşayan insanların tümünü ilgilendiren sorunlardır. Örneğin bir atom bombasının atılması tüm insanlığı ilgilendirmektedir. Bu bomba her ne kadar belirli bölgedeki insanların ölümüne neden olmuşsa da dünyanın her yerindeki insanlar derin üzüntü duymakta ve psikolojik olarak etkilenmektedirler. Ozon tabakasının delinmesi, küresel ısınmaya yol açacağı için küresel bir sorundur. Tüm insanlığı ilgilendiren sorunların tümüne küresel sorun denilmektedir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Laiklik

Laiklik

Devlet ile din işlerinin ayrılığı; devletin, din ve vicdan özgürlüğünün gerçekleşmesi bakımından yansız olmasıdır.

Laiklik, devlet yönetiminde herhangi bir dinin referans alınmamasını ve devletin dinler karşısında tarafsız olmasını savunan prensiptir.

Devlet, bir dine inanıp inanmama meselesini kişiye özel bir problem sayar, fertlerinin sadece maddi yönüyle ilgilenir, kendisi devlet olarak hiçbir dini taşımaz, hiçbir dini ayine iştirak etmez. Fakat fertlerin her türlü dini serbestliklerini kabul eder. Devlet, dini esaslara dayanan kanunlar yapamayacağı gibi, bütün dinlere eşit mesafede durur ve hiçbir şekilde dinlerin ibadet hüküm ve kurallarına müdahale edemez. Bununla birlikte dinlerin düzenini bozacak davranışlarını da önlemekle yükümlüdür.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Liderlik

Liderlik

Topluma yarar sağlayan değişimi yöneten, sezgi, zeka ve bilgisiyle bu sorumluluğu taşıyan kişiye lider denir. Lider; elindeki gücü kullanabilme kapasitesine bağlı olarak, çevresini etkileyen kişidir. Gerektiğinde aldığı zor kararların ve sonuçlarının ardında durmasını bilir. Bu sorumlulukları taşıma işi de liderliktir.

Lider, insanın başkalarından aldığı bilgilerle bilgili olabildiğini, ancak sadece kendi aklı ile akıllı olabildiğini bilir. Bu nedenle çevresine danışır ancak son kararı hep kendisi verir, şüphesiz tüm sorumluluğu alarak...

Lider; hitabet gücü, sahip olduğu bilgi ve vizyonu ile çevresinde bulunan bireyleri etkileyen, sürükleyen bir yapıya sahiptir. İnsanları dinler ve anlamak için özel çaba sarf eder. Çevresindeki herkesin en iyi yanlarını geliştirmelerine olanak sağlayacak olumlu değişim ve sürekli öğrenme ortamları sağlar. Sahip olduğu güçlü sosyal değerler sayesinde çevresinde yarattığı 'karizma', sahip olduğu örnek kişilik ve tutarlı davranışları, diğer insanlar için etkin bir rol modeli olmasına yol açar.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Medya

Medya

Büyük iletişim ve yayın organlarının bütününe verilen addır. İletişim ortamı, iletişim araçları, kitle iletişim araçlarının tümüne de denir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Meslek

Meslek

Bir kimsenin geçimini sağlamak için yaptığı sürekli iş, uğraştır.

İnsan; yaşamını sürdürebilmek amacıyla bir iş sahibi olabilmesi için o işle ilgili bilgi sahibi olmalı, eğitilmelidir.

Yeryüzünde binlerce meslek bulunmaktadır. Türkiye'de resmi olarak tanımı yapılmış 600 civarında meslek vardır. Her bir meslek için tanım, görev alanları, genel olarak kullandığı araç ve gereçler, mesleğin gerektirdiği özellikler, çalışma ortamı ve koşulları, çalışma alanı ve iş bulma olanakları, meslek eğitiminin verildiği yerler, meslek eğitimine giriş koşulları, eğitimin süresi ve içeriği, meslekte ilerleyebilme ve yeni meslekleri seçebilme olanakları, destekleyici meslek kuruluşları farklı özellikler gösterir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Milat

Milat

İsa'nın doğum tarihine dair net bir bilgi olmamakla birlikte, Gregoryen Takvimi'ne (Miladi Takvim) göre oluşturulmuş zaman çizelgesinde '0' noktası olarak kabul edilir. Bu tarihten önceki tarihler Milattan Önce (M.Ö.), bu tarihten sonraki tarihler Milattan Sonra (M.S.) olarak tanımlanırlar. Ayrıca İsa'dan Önce (İ.Ö.) ve İsa'dan Sonra (İ.S.) terimleri de aynı anlamda kullanılır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Millet

Millet

(Ulus)

Çoğunlukla aynı topraklar üzerinde yaşayan; aralarında dil, tarih, duygu, ülkü, gelenek ve görenek birliği olan insan topluluğudur.

Bir topluluğun 'ulus' olarak adlandırılabilmesi için:

1. Toplulukta ortak bir dilin konuşulması,
2. Topluluğun tarihsel geçmişe sahip olması,
3. Şimdi bir arada yaşayan bu topluluğun, gelecek için de bir arada yaşama inancında olması,
4. Topluluktaki bireylerin birlik ve beraberlik içinde, ortak duyguları paylaşması,
5. Toplulukta kültürel ortaklık bulunması gereklidir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Milli Egemenlik

Milli Egemenlik

Egemenliğin, yani devleti yöneten en üstün gücün, kişilere veya belli zümrelere değil, doğrudan doğruya millete ait olmasına denir.

Milli egemenlik cumhuriyet ilkesine girer. Gerçek cumhuriyet, egemenliğin millete ait olduğu cumhuriyettir. Atatürk, TBMM'nin toplanmaya başladığı ilk günden başlayarak sırası geldikçe bütün gücün millette olduğunu belirtmiştir. O'na göre, millet her türlü isteğini yerine getirme gücüne sahiptir. Millet girişimlerinin önüne geçebilecek hiçbir kuvvet yoktur.

Türkiye Cumhuriyeti, Türk milletinin egemenliğini kendi eliyle kullanmasından doğup gelişmiştir. Egemenliği milletinin elinden almak artık düşünülemez.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Milli Kültür

Milli Kültür

Milleti millet yapan değerlerin bütünüdür. Millî kültürde, binlerce yıllık geçmişten gelen eserlerin izleri vardır.

Bizi biz yapan millî kültürümüzdür. Millî kültürümüze daima sahip çıkmamız gerekir; millî kültürümüzü korumalı ve nesillerden nesillere aktarmalıyız.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Monarşi

Monarşi

Monarşi, bir hükümdarın devlet başkanı olduğu bir yönetim biçimidir. Saltanatın bir başka adıdır. Bu hükümdar, Türkçede kral, imparator, şah, padişah, prens, emir, kont, oymakbeyi gibi çeşitli adlar alabilir. Bir monarşiyi diğer yönetim biçimlerinden ayıran en önemli özellik, devlet başkanının bu yetkiyi yaşamı boyunca elinde bulundurmasıdır. Cumhuriyetlerde ise devlet başkanı seçimle işbaşına gelir. 'Monarşi' sözcüğü dilimize Fransızca 'Monarchie' kelimesinden gelir. Cezalandırma ve bağışlama yetkileri sadece hükümdarın elindedir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Nedensellik

Nedensellik

Olay ve olguların birbirine belirli bir şekilde bağlı olması, her şeyin bir nedeni olması ya da her şeyin bir nedene bağlanarak açıklanabilir olmasıdır.

Aynı neden, aynı sonuca yol açtığına göre neden–sonuç bağlantısı kesin ve değişmezdir. Bu anlamda evrendeki tüm olay ve oluşlar, kesin, değişmez ve öngörülebilirdir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Nüfus

Nüfus

1. Bir ülkede, bir bölgede, bir evde belirli bir anda yaşayanların oluşturduğu toplam sayıdır.
2. Ortak bir özellik gösteren kimselerin bütünüdür.
3. Belirli bir zamanda sınırları tanımlı bir bölgede yaşayan insan sayısıdır.

Sözcük çoğunlukla insan sayısını belirleyen bir kavram olarak kullanılır.

Nüfus, sayımlar yoluyla belirlenir. Nüfus sayımları seçmenlerin belirlenmesinin yanı sıra başka pek çok amaç için de yapılmaktadır. İlk nüfus sayımlarının temel amacı askeri gücü belirlemek, vergilendirme için kolaylık sağlamaktı ve yalnızca erkekler dikkate alınıyor, kadınlar ve çocuklar göz ardı ediliyordu.

Nüfus sayımlarındaki diğer amaçlar da şunlardır: Erkek-kadın nüfusu belirlemek, kırsal-kentsel nüfusu belirlemek, nüfus yerleşim yerlerine göre dağılımını belirlemek, okuma-yazma oranını belirlemek, eğitim durumunu belirlemek, nüfusu belirlemek, nüfusun yaşlara göre dağılımını belirlemek ve daha birçok amaçtan dolayı yapılır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Okyanus

Okyanus

Okyanuslar kıtaları birbirinden ayıran engin, açık denizlerdir. Yeryüzünün yaklaşık üçte ikisini (%70’ini) kaplarlar ve bu alanın yaklaşık yarısında su seviyesi 3000 metrenin üzerindedir.

Okyanusların oluşmasından bu yana yağmur toprağa düşmekte ve kayalardaki tuzu denizlere taşımaktadır. Bu nedenle deniz suyu tuzludur. Ortalama olarak okyanus ağırlığının %2.9'unu tuz oluşturur.

Okyanusların ortalama derinliği 5.000 metre civarındadır ve en derin okyanus çukuru 11.000 metreye ulaşır.

Okyanusun üst birkaç metresi, tropikal bölgelerde 26 santigrat derece sıcaklığında olabilir. Isıyı, gün boyunca güneş ışığından alır ve geceleri atmosferi ısıtırlar. Okyanusun bu katmanı, atmosferin tamamından daha fazla ısı içerir.

Okyanuslar beş tanedir:
• Büyük Okyanus
• Atlas Okyanusu
• Hint Okyanusu
• Güney Okyanusu
• Arktik Okyanusu

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Olgu

Olgu

Birtakım olayların dayandığı sebep veya bu sebeplerin yol açtığı sonuçtur.

Olgu, bilimsel verilere dayalı, kanıtlanabilir özellikteki bilgidir:
• Tarafsızdır
• Yoruma açık değildir
• Bir süreç belirtir
• Herkes tarafından kabul edilmiştir

Örnekler:
• Atatürk 1881 yılında doğmuştur.
• Türklerin ilk sözlüğü Divan-ı Lugat-it Türk'tür.
• Atatürk 19 Mayıs 1919'da Samsuna çıkmıştır.
• Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
• Atatürk 10 Kasım 1938'de vefat etmiştir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Oligarşi

Oligarşi

Sadece belirli bir zümrenin bir ülkeyi yönetmesiyle ortaya çıkan yönetim biçimidir.

Genelde yönetimdeki grup, askeri, siyasi veya maddi olarak ülkenin önde gelen gruplarından birisidir. Bazı siyaset bilimcileri, yönetim şekli ne olursa olsun, her devletin yönetiminde mutlaka bir oligarşi olduğunu belirtirler. Oligarşi, küçük bir azınlığın yönetimde olduğu devlet biçimidir. Bu açıdan ele alındığında, oligarşi kavramı, devletin tüm kurumlarının küçük bir azınlığının kontrolünde olması demektir. Yarı sömürge ülkelerde çok raslanır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Ortak Miras

Ortak Miras

Tüm insanlık tarihini ve geleceğini içine alan maddi ve manevi değerlerin tümüdür. Bu ürün tüm insanlar için anlamlıdır. Bu nedenle tüm insanların ortak malı kabul edilir.

Bugün ülkemizde örneklerini gördüğümüz bazı sanat eserleri yüzyılların emekleri sonucu oluşmuştur. Bu eserleri korumak hem ülkemiz hem de dünya için önemlidir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Ölçek

Ölçek

Bir harita veya resimde görülen uzaklıklarla bunların işaret ettiği, karşılandığı gerçek uzunluklar arasındaki orandır.

Harita yapılırken ilk iş, haritası yapılacak bölgenin gerçeğe göre ne oranda küçültüleceğine karar vermektir. Bu iş için belirlenen orana ölçek denir. Özetle, harita üzerindeki uzaklık ile doğadaki gerçek uzaklık arasındaki oran, haritanın ölçeğidir.

Her haritanın mutlaka bir ölçeği bulunur ve haritanın altında yazılıdır. Harita ölçeği genellikle kesirli ya da oranlı bir rakam olarak belirtilmektedir. 1 / 100.000 ya da 1 : 100.000 gibi. Kesirli ya da oranlı ölçeklerin yanı sıra, grafik ölçek olarak adlandırılan, bir doğru parçası üzerinde bölümlere ayrılmış şekilde gösterilen ölçekler de bulunmaktadır.

Kesirli ya da oranlı ölçeklerde, kesrin paydası büyüdükçe, haritanın gösterdiği ayrıntı azalır. Yani kesrinin paydası küçük olan haritalar daha fazla ayrıntıya sahiptirler. Örneğin, 1 / 100.000 ölçekli bir haritanın anlamı, harita üzerindeki 1 santimetrenin gerçekte 100.000 santimetre (1000 m) olduğudur. 1 / 50.000 ölçekli bir haritada ise, 1 cm = 50.000 cm (500 m)’dir. Daha ayrıntılı bir harita istiyorsak, paydasında yazan rakamı daha küçük bir harita tercih etmemiz gerekecektir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Para

Para

Para; karşılığında mal ve hizmet almaya, vermeye ve bunların ekonomik değerlerini takas etmeye yarayan üzerinde rakamsal değerler taşıyan özel kâğıttan ya da demirden yapılmış değerlerdir.

Parayı milattan önce Lidya'lılar bulmuştur. Çağlar boyunca para, az bulunan maddelerden yapılmıştır.

Altın karşılığı para kullanan bir devlet ne kadar para basarsa Merkez bankasına o değerde Altın stoklaması veya koyması lazımdır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Patent

Patent

Buluş belgesi veya patent, ürün veya buluş sahibine, icat ettiği ürünün satışı, pazarlanması, çoğaltılması, bir benzerinin üretilmesi gibi alanlarda ayrıcalıklar getiren resmî bir belge ve unvandır.

Türkiye'de patent verme yetkisi, Türk Patent Enstitüsü'ne aittir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Pazar

Pazar

Satıcıların belirli günlerde mallarını satmak için sergiledikleri belirli geçici yerdir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Reform

Reform

Daha iyi duruma getirmek için yapılan değişiklik, iyileştirme, düzeltme, ıslahat.

Reform, 15. ve 17. yüzyıl boyunca tüm Avrupa'yı etkileyen Katolik Kilisesi'ne karşı yapılmış dinsel bir harekettir. Katolik kilisesinin aşırı zenginleşmesi ve yozlaşması, siyasetle ve dünyasal etkinliklerle daha fazla ilgilenmeye başlaması birçok din adamının tepkisini çekmiş ve reform hareketlerine yol açmıştır. Reform hareketleri önce Almanya'da, daha sonra da Fransa, İngiltere ve Kuzey Avrupa ülkelerinde etkili olmuştur. Bu reform hareketi hıristiyanlığın yeni ve büyük 3 mezhebinden biri olan Protestanlığın oluşmasını sağlamıştır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Rol

Rol

1. Bir kişiliği canlandıran oyuncunun söylemesi ve yapması gereken hareketlerin genel adı.
2. Bir işte bir kimse veya şeyin üstüne düşen görev.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Rönesans

Rönesans

XV. yüzyıldan başlayarak İtalya'da ve daha sonra diğer Avrupa ülkelerinde hümanizmin etkisiyle ortaya çıkan, klasik ilk çağ kültürüne ve sanatına dayanarak gelişen bilim ve sanat dalıdır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Saltanat

Saltanat

Bir ülkede hükümdarın, padişahın, sultanın egemen olmasıdır. Bolluk ve zenginlik, gösterişli yaşayış anlamına da gelir.

Hükümdarlık, sultanlık, padişahlık, krallık ve monarşi gibi isimlerle de anılan saltanat; Emeviler, Abbasiler, Selçuklular ve Osmanlılar dönemleri boyunca İslâm tarihinde görülen başlıca yönetim biçimi oldu. Günümüzde de Suudi Arabistan ve Ürdün gibi halkı Müslüman ülkelerde varlığını sürdürmektedir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Sanat

Sanat

Bir duygunun, tasarının veya güzelliğin anlatımında kullanılan yöntemlerin tamamı veya bu anlatım sonucunda ortaya çıkan üstün yaratıcılıktır.

Tarih boyunca neyin sanat olarak adlandırılacağına dair fikirler sürekli değişmiş, zaman içinde değişik tanımlar yapılmıştır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Sanayi

Sanayi

Hammaddeleri, yapılmış madde haline getirmek için gerçekleştirilen üretim ve bu üretimde kullanılan araçların tümüne verilen addır.

Sanayi, müteşebbis tarafından kâr elde etmek amacıyla kurulan mal ve hizmet üretimidir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Savaş

Savaş

Savaş; ülkeler, bloklar ya da bir ülke içerisindeki büyük gruplar arasında gerçekleşen topyekün silahlı mücadeledir.

Savaşlar genellikle dini, milli, siyasi ve ekonomik amaçlara ulaşmak için gerçekleştirilir. Kullanılan silahlara, amaçlara, taraflara ve gerçekleştiği yerlere göre farklı şekillerde adlandırılırlar.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Seçim

Seçim

Kendilerine memuriyet, temsil yetkisi veya bir vekalet verilecek, kanuni şartlara uygun kişilerin, bir kısım veya bütün vatandaşlar tarafından tercih ve tespit edilmesi işlemidir. Toplu bir iradenin birden fazla aday arasında tercihte bulunmasıdır. Milletvekili, herhangi bir meclis veya encümen üyelerinin, dernek yöneticilerinin vs. seçimi gibi.

Demokratik ülkelerde çeşitli seçim sistemleri, değişik usullerle uygulanmaktadır. Seçim; yasama, yürütme ve yargı organlarının üyelerinin seçiminde de kullanılır. Bütün dünyada genel kabul gören yaklaşımlar uyarınca tüm seçimler adil ve özgür bir ortamda yapılmalıdır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Sermaye

Sermaye

Bir ticaret işinin kurulması, yürütülmesi için gereken ana para ve paraya çevrilebilir malların tamamı, anamal, başmal, kapital.

Sermaye veya Kapital ekonomide, üretim sürecinde mal veya hizmet oluşturmak için kullanılan üretim faktörleridir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Sivil Toplum Kuruluşu

Sivil Toplum Kuruluşu

Resmi kurumlar dışında ve bunlardan bağımsız olarak çalışan, politik, sosyal, kültürel, hukuki ve çevresel amaçları doğrultusunda çalışan kuruluşlardır. Üyelerini ve çalışanlarını gönüllülük usulüyle alırlar, kâr amacı gütmezler ve gelirlerini bağışlar ya da üyelik ödemeleri ile sağlarlar.

Sivil toplum kuruluşları; oda, sendika vakıf ve dernek adı altında faaliyet gösterir. Vakıf ve dernekler, topluma yararlı bir hizmet geliştirmek için kurulmuş yasal topluluklardır ve herkese yardım etmek için kurulmuşlardır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Siyasi Güç

Siyasi Güç

Bir devletin milli hedeflerine erişmek, erişilenleri koruyup geliştirmek ve milli menfaat sağlamak amacıyla kullandığı siyasi kuvvetlerin toplam verimidir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Sorumluluk

Sorumluluk

Kişinin kendi davranışlarını veya kendi yetki alanına giren herhangi bir olayın sonuçlarını üstlenmesi, sorumluluktur.

Sorumluluk, kişinin kendine ve başkalarına karşı yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesi zorunluluğudur.

Sorumlu olan kişi kendi üzerine düşen görevleri ve işlevleri zamanında ve istenilen şekilde istenilen biçimde yerine getirmek zorundadır. Sorumluluk duygusu ya küçük yaşta doğal olarak varolan çevre dolayısıyla insanın içinde yereder ya da daha sonra dışardan verilen eğitimle yaratılır.

Sorumsuz insan sürekli başkaları tarafından güdülen insandır. Sorumlu insan ise, yapılması gereken bir işi zamanında yapabilmek için inisiyatifi ele alıp kendiliğinden harekete geçebilen insandır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Sosyal Bilim

Sosyal Bilim

Toplum olaylarını, insanın sosyal ve kültürel faaliyetlerini inceleyen bilimlerin ortak adıdır.

Sosyal bilimler, dünyanın ve yaşamın insanî ve toplumsal yönlerini inceleyen akademik disiplinlerin tümüdür. Türkiye'de zaman zaman sözel bilimler olarak da anılırlar.

Sosyal bilimler sanat ve beşeri bilimlerden insanlığı incelerken, nitel ve nicel metotlar dahil olmak üzere daha ziyade bilimsel metotların kullanımını içermesidir

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Sosyal Etkileşim

Sosyal Etkileşim

Aynı zaman ve mekânda bulunan insanların birbirlerinin davranışlarından etkilenmesi olayıdır.

Etkileşim önce insanın kendisiyle iletişimle başlar. 'Ben çok çalışkanım.', 'Ben iyi bir insanım.', 'Ben işimi seviyorum.', 'Ben gürültüden hoşlanmam.' dediğimizde kendimizi bulunduğumuz toplumun veya grubun içinde konumlandırmış oluruz. Bunlar kendi kendimizle iletişim kurmamızın sonucudur.

Düşünmemizi, duygulanmamızı, kişisel ihtiyaçlarımızın farkına varmamızı, iç gözlem yapmamızı ya da kendimize sorular sorarak bunlara yanıtlar üretmemizi iç (öz kişisel) iletişim olarak adlandırabiliriz. Bu süreç içinde insan; kısa sürelerle hem kaynak hem de alıcı olmakta, iki ayrı kişinin rolünü tek başına oynayarak kendi kendisiyle iletişime geçmektedir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Sosyal Örgüt

Sosyal Örgüt

Toplum yararına hizmetler üreten kurumlara verilen addır. Bu kurumlar devlet tarafindan oluşturulduğu gibi sivil toplum kuruluşları tarafindan da oluşturulabilirler.

Bazı Sosyal Örgütler;
• Yeşilay Kurumu
• Kızılay Kurumu
• Ankara Ticaret Odasi
• Istanbul Sanayi Odasi (ISO)
• ITO - Istanbul Ticaret Odasi
• Ege Ihracatci Birlikleri
• Turkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konferedasyonu
• Turkiye Barolar Birligi
• Balik Adamlari Spor Klubu

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Sözleşme

Sözleşme

Hukukî sonuç doğurmak amacıyla iki veya daha çok kişinin veya kuruluşun karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla gerçekleşen işlemdir.

Sözleşme yazılı olduğu gibi tarafların karşılıklı anlaşmaları da sözlü sözleşmedir. Ama bazı tür sözleşmelerin belirli biçimde yapılması yasalarda öngörülmüştür. Örneğin, taşınmaz malların satış sözleşmesinin resmi biçimde yapılması zorunludur. Sözleşmenin yazılı biçimde yapılması anlaşmazlık durumunda kanıtlamayı kolaylaştırmak için de yararlıdır.

Sözleşmenin taraflarından biri sözleşmede belirtmiş olan yükümlülüklerini yerine getirmezse karşı taraf mahkemeye başvurabilir. Mahkeme haksız tarafı yükümlülüğünü yerine getirmeye zorlar ya da sözleşmeye uyulmamasından doğan zararın ödenmesine karar verir. Tazminat denen bu ödemeye karar verilmesi için zarar gören taraf zararını kanıtlar.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Sunum

Sunum

Görsel araçların desteğinde insanları belirli bir konu hakkında bilgilendirmektir.

İş dünyasında, sunumlar eskiden tepegözler vasıtasıyla yapılırdı. Fotokopiler halinde hazırlanan sunumlar, tepegözler vasıtasıyla dinleyicilere anlatılırdı. Bol yazılı az grafikli ve çoğunlukla siyah-beyaz sunumlardı bunlar. Artık sunumlar bilgisayar ortamında daha renkli, daha kolay hazırlanıyor ve daha rahat sunuluyor.

Bir sunum hazırlarken nelere dikkat etmeliyiz:

1. Sunum hazırlıklarını, sunumu yapacak kişinin bizzat yapması gerekmektedir. Böylece sunan kişi, hangi gösterimde neyi sunacağını bilecek ve konuya hakim olacaktır.

2. Sunumda bir hedef belirlenmelidir. Bu sunum niçin yapılıyor ve bu sunumdan ne beklendiği önceden saptanmalıdır. Sunumunuzun bir hedefi olmalıdır.

3. Sunum dinleyicilerin yapısı ve ön yargıları göz önüne alınarak hazırlanmalıdır. Bu, sunumu yapanla dinleyiciler arasındaki iletişimi kolaylaştıracaktır.

4. Dinleyicilerinizin beklentisini bilmeniz gerekiyor. Sizden ne bekliyorlar veya ne bilmek istiyorlar. Bunu bilmelisiniz.

5. Konu, dinleyicilerinizin bakış açısına göre ele seçilmelidir. Gazete çalışanlarına yaptığınız bir sunumda geleneksel medyanın artık öldüğünü anlatmaya çalışırsanız kimse sizi dinlemeyecek, hatta salondan homurtular çıkacaktır. Ama bir internet haber portalı çalışanlarına bunu sunduğunuzda herkes can kulağıyla sizi dinleyecektir.

6. Sunumu yapan kişi sunum sırasında kullandığı araç ve gereçlerın kullanımı hakkında en iyi şekilde bilgi sahibi olmalıdır.

7. Sunumlar sade, anlaşılabilir, sıkıcı olmayacak biçimde hazırlanmalıdır. Sunumların süresi yarım saatı geçmemelidir.

8. Sunumlar görsel unsurlarla desteklenmelidir.

9. Sunumu yapan, anlattığı konuyu çok iyi bilmeli ve anlattığı şeye önce kendisi inanmalıdır. Kendisine anlattığı konuyla ilgili sorulacak her soruya mutlaka yanıt verebilecek bilgiye sahip olmalıdır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Tasarruf

Tasarruf

Para veya herhangi bir malı dikkatli kullanma, idareli tüketmedir. Para biriktirme veya artırımdır.

Ekonomik anlamda tasarruf yeni yatırımlar yapmak için para biriktirmek, bu parayı faiz getiren başka bir yatırım aracına vererek yeniden para yaratılmasını ve böylece yeni yatırımlar yapılmasını sağlamaktır. Günlük dilde ise tasarruf sıklıkla, masrafları kısmak anlamına gelmektedir.

Tasarrufta geleceği düşünerek şimdiden planlama yapmayı gerektiren bir bilinç vardır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Telif Hakkı

Telif Hakkı

Telif hakkı, herhangi bir bilgi veya düşünce ürününün kullanılması ve yayılması ile ilgili hakların, yasalarla belirli kişilere verilmesidir. Kısaca, orijinal bir yaratının kopyalanmasına veya kullanılmasına izin verme hakkıdır.

Telif hakkı, genellikle belirli bir süre için geçerlidir. Sembolü çember içinde bir 'C' harfidir, © harfi üzerinde bulunduğu yaratının telif haklarının korunduğunu belirtir ve İngilizce 'copyright' kelimesini ifade eder.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Temel Hak ve Özgürlükler

Temel Hak ve Özgürlükler

İnsanın doğuştan sahip olduğu, insanın insanca yaşayabilmesi için gerekli olan haklardır.

Bu hakların başlıcaları şunlardır:

1. Yaşama hakkı (En temel haktır. Hiçbir şekilde ortadan kaldırılamaz, sınırlandırılamaz.)
2. Kişi dokunulmazlığı hakkı (Kişinin hem beden hem ruh bütünlüğünü korumaya yöneliktir.)
3. Sağlık hakkı (Herkes sağlıklı bir çevrede yaşama ve sağlığını koruyacak tedbirler alma hakkına sahiptir.)
4. Eğitim hakkı (Herkes eğitim - öğretim hakkına sahiptir.)
5. Dilekçe hakkı (Herkes şikayetlerini ve isteklerini yetkili makamlara ve TBMM'ye iletme hakkına sahiptir.)
6. Özel yaşamın gizliliği ( Herkes özel yaşamına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Kanunla belirlenen özel durumlar dışında hiç kimsenin üzeri ve özel eşyaları aranamaz, haberleşme araçları dinlenemez.)
7. Konut dokunulmazlığı (Hiç kimsenin konutuna izinsiz girilemez.)
8. Seçme ve seçilme hakkı (Herkes ülke yönetimine katılmak için seçme ve seçilme hakkına sahiptir. Bu amaçla siyasi parti kurabilir ve siyasi partiler üye olabilir.)

Ülkemizde yukarıda belirtilen temel haklar anayasa ve yasalarla koruma altına alınmıştır. Devlet bazı özel durumlarda bu haklardan bazılarında kısıtlamaya gidebilir.

Temel Özgürlükler

İnsanların kişiliğini geliştirme ve insanca yaşayabilmesi için başkalarının haklarını ihlal etmeden özgürce yaşayabilmesini sağlayan haklardır.

Bu hakların başlıcaları;
• Düşünce, kanaat ve ifade özgürlüğü
• Basın özgürlüğü
• Din ve vicdan özgürlüğü
• Haberleşme özgürlüğü
• Yerleşme ve seyahat özgürlüğü
• Toplantı hak ve özgürlüğü
• Bilim ve sanat özgürlüğü,

Bu haklar da devlet tarafından anayasa ve yasalarla koruma altına alınmıştır. İnsanlar bu hak ve özgürlükleri kullanırken, başkalarının hak ve özgürlüklerine zarar vermemek için devletin belirlediği kanunlara uymak zorundadır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Teokrasi

Teokrasi

Dine dayalı yönetim biçimini tanımlamak için kullanılan terimdir. Daha doğru bir anlatımla, dini otorite organlarının siyasi otorite organları yerine devlet idaresini elde tuttuğu devlet biçimidir. Her ne kadar farklı algılanış biçimleri ve yorumları mevcut olsa da, teokrasi en yalın anlamda 'devlet işlerinden bir tür ruhban sınıfının sorumlu olduğu ve devlet işlerinin dini temellere dayandırılmaya çalışıldığı sistem' olarak tanımlanabilir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Teşkilât

Teşkilât

Ortak bir gaye etrafında bir araya gelmiş kurumların veya kişilerin oluşturduğu kuruluş.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Ticaret

Ticaret

Kazanç amacıyla yürütülen alım satım etkinliği ve bu etkinlikle ilgili bilim dalıdır. İki taraf arasında bir değişim aracı (örneğin para) vasıtasıyla yapılan mal ve hizmet alışverişidir.

Ticaret eyleminin insanlık tarafından keşfedilmesi insanlık tarihinin erken dönemlerine dayanmaktadır. Pek çok tarihçi, ticaretin; iletişimin doğuşunu takiben takas yöntemiyle başlamış olduğunu düşünmektedir.

Ticaretin ortaya çıkış nedeni, insanın ihtiyaçlarını karşılama arzusudur. Üretimin ve kaynakların kısıtlı olmasından dolayı insan, kendinde olmayan mal veya hizmeti bir başkasından sağlamak istemiş, bunun için de kendinde bulunan mallar ile değiş tokuş yapmaya başlamıştır. Daha sonra iş bölümünün gelişmesi ve ticari malların çeşitlerinin artması ile, ortak bir değişim aracına ihtiyaç duyulmaya başlamıştır. Böylelikle ekmek, altın, fasulye, inci gibi mallar para gibi bir değişim aracı olarak kullanılmaya başlamıştır.

Paranın keşfi, ticaretin kolaylaşmasını ve yaygınlaşmasını sağlamıştır. Taşımacılığın ve iletişimin de gelişmesi ile birlikte ticaret evrimleşmiş, bugünkü halini almıştır. Bu gelişim sırasında da içinde bulunduğumuz ekonomik sistem gelişmiş, ticareti düzenleyici kanunlar yapılmıştır. Günümüzde ticaret, ekonominin merkezinde yer almaktadır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Tören

Tören

Bir toplulukta, üyelerin belli bir olayı, kişiyi veya değeri ayırt edip sembolleştirmesi, bunların anlam ve öneminin güçlendirilmesi amacıyla düzenlenen hareket dizisidir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Turizm

Turizm

1. Dinlenmek, eğlenmek, görmek ve tanımak gibi amaçlarla yapılan gezi.
2. Bir ülkeye veya bir bölgeye turist çekmek için alınan ekonomik, kültürel, teknik önlemlerin, yapılan çalışmaların tümü.

Turistik gezi, insanların sadece bir yerden bir yere gitmesi değil; kültürel, ekonomik ve toplumsal olarak da iletişim içinde olmalarıdır. Turizm sayesinde insanlar hem diğer ülkelerin hem de kendi ülkelerinde yaşadıkları bölgenin dışındaki güzelliklerin yanısıra, geçmişte yaşamış olan insanların bırakmış oldukları kültürel mirasın farkına varırlar, hayata bakışları değişir.

Turistler, gittikleri ülke ve bölgenin ekonomisine büyük maddi katkı sağlarlar. Turistlerin barınmaları, eğlenip dinlenmeleri için yapılan oteller, moteller, pansiyonlar, plajlar, lokanta ve gazinolar, kampingler, eğlence yerleri, spor ve avcılık tesisleri, kaplıcalar, hep birer turizm kurum veya kuruluşudur. Bu kurumların sayısı, konforu, personelinin güleryüzlülüğü, buralara ulaşım kolaylığı turist akımını arttırır.

Turizmi arttıran bir başka bir etmen de tarihi anıtların çokluğudur. Eski kent harabeleri, ünlü anıtlar (camiler, kiliseler, açıkhava tiyatroları, müzeler vb...) her zaman insanların ilgisini çekmiştir. Bunların yanısıra doğa güzellikleri de önemli bir ilgi kaynağıdır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Tüketim

Tüketim

Tüketim, kaynakların kullanılması anlamına gelir. Faydalı mal ve hizmetlerin insanların ihtiyaçlarının giderilmesi amacıyla kullanılmasıdır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Ulaşım

Ulaşım

Köyler, şehirler, ülkeler arasında bir yerden bir yere gidiş-geliş demektir. Karayolu ulaşımı, denizyolu ulaşımı, havayolu ulaşımı ve demiryolu ulaşımından oluşmaktadır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Uygarlık

Uygarlık

Bir ülkenin, bir toplumun, maddî ve manevî varlıklarının, fikir, sanat çalışmalarıyla ilgili niteliklerinin tümü, medeniyet.

Uygarlık veya medeniyet, bir ülke veya toplumun, maddi ve manevi varlıklarının, düşünce, sanat, bilim, teknoloji ürünlerinin tamamını ifade eder. Uygar kelimesi, yerleşik hayata ilk geçen Türk kavimi olan Uygurlardan gelmektedir.

Medeniyet ve uygarlık kavramları çoğunlukla aynı anlamda kullanılmakla birlikte, uygarlığın daha geniş bir anlam taşıdığını ifade etmek mümkündür. Medeniyetin, belirli bir insan topluluğu veya topluluklarının belirli bir coğrafya üzerinde ve belirli bir zaman içinde ortaya koydukları değerlerle sınırlı olmasına karşın; uygarlık kavramının, binlerce yıl devam eden gelişmeler sonunda, insan aklının, bilim ve teknolojisinin katkısı ile ortaya çıkan ve tüm insanlığın eseri ve malı olan evrenselliği söz konusudur.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Ücret

Ücret

İş gücünün karşılığı olan para veya kiralanan, satın alınan bir şey için ödenen paradır.

Asgari ücret ise, işçilere ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım, kültür vb. gereksinimlerini günün fiyatları üzerinden en az düzeyde karşılamaya yetecek ücrettir.

Anayasaya göre asgari ücretin tespitinde, ülkenin ekonomik ve sosyal durumu göz önünde bulundurulur.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Üretim

Üretim

İnsanların; fayda yaratmak, değer yaratmak veya yaratılmış mal ve hizmetlerin faydalarını arttırmak amacıyla harcanan çabalarının tümüne verilen addır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Ürün

Ürün

1. Doğadan elde edilen, üretilen yararlı şey, mahsuldür.
2. Türlü endüstri alanlarında ham maddelerin işlenmesiyle elde edilen şeydir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Vakıf

Vakıf

Bir hizmetin gelecekte de yapılması için belli şartlarla ve resmî bir yolla ayrılarak bir kimse tarafından bırakılan mülk, para.

Vakıflar, kişiler veya kurumlarca kurulmuş, yasayla görev ve yetkileri belirlenen tüzel kişiliklerdir. Vakıflar kendi konu ve amaçları dışında toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleyemezler. Yani belirli bir amaç için kurulur ve bunun dışında faaliyet gösteremezler. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından denetlenirler.

Vakıflara örnekler:
• Çevre Koruma ve Ambalaj Atıkları Değerlendirme Vakfı(ÇEVKO)
• Türkiye Zihinsel Yetersiz Çocukları Yetiştirme ve Koruma Vakfı (ZİÇEV)
• İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV)
• TEMA
• Anne Çocuk Eğitimi Vakfı (AÇEV)
• TSK Mehmetçik Vakfı
• Lösemili Çocuklar Vakfı (LÖSEV)
• Türk Kalp Vakfı
• Türk Böbrek Vakfı
• Kızılay
• Yeşilay

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Varsayım

Varsayım

Kanıtlanmadan, geçici veya kalıcı olarak benimsenen önerme; deneyle henüz yeter derecede doğrulanmamış, ancak doğrulanacağı umulan teorik düşünce, faraziye, hipotez.

Varsayım veya hipotez, bilimsel yöntemde olaylar arasında ilişkiler kurmak ve olayları bir nedene bağlamak üzere tasarlanan ve geçerli sayılan önermedir.

Hipotezler genellikle geçmiş gözlemlere veya bilimsel teorilerden yapılan çıkarsamalara dayanır. Hipotezler bilimsel yöntemlerle sınanıp geçerliliği değerlendirilirler.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Vatan

Vatan

(Yurt)

1. Devletin egemenliği altında bulunan yerlerin topu.
2. Bir devletin hakimiyet alanı.

Devletin varlığını muhafaza edebilmesi ve milletlerarası şahsiyetinin olması için bir ülkeye sahip olması gerekir. Burada o devlete ait vatandaşlar yaşar ve sınırları belirlidir. Bir devletin ülkesi sınırlar içindeki kara, deniz ve hava alanını içine alır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Vergi

Vergi

Kamu hizmetlerine harcanmak için hükûmetin ya da yerel yönetimlerin yasalara göre doğrudan doğruya veya bazı malların fiyatlarının üstüne koyarak dolaylı yolla herkesten topladığı paradır.

Devlet, kamu hizmetlerinin maliyetini karşılamak üzere, ekonomik birimlerden siyasi cebir altında ve karşılıksız olarak para toplar, kaynak yaratır. Elde ettiği gelirlerle mal ve hizmet üretir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Verimlilik

Verimlilik

Çözümü güç görünen pek çok olayın kaynağında ekonomik sorunlar yatmaktadır. Ekonomik kalkınma çabası, az gelişmiş ülkelerde yoksulluktan kurtulma, gelişmiş ülkelerde ise güçlerini koruyarak geleceklerini güven altına alma yönünde büyük önem kazanmıştır.

Çağdaş dünyanın ekonomik sorunlarını çözümleyecek anahtar kavramlarından biri 'verimlilik'tir. Gerçekten de verimlilik, günümüzde kalkınmanın, kalkınmış ülke ya da toplum olmanın en şaşmaz ölçütlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Aynı zamanda verimlilik, kalkınmanın itici gücüdür. Ulusal ekonominin bir sektöründeki verimlilik artışları, başka kesimleri de harekete geçirici bir rol oynayabilmektedir. Artan verimlilik, akılcı ve çağdaş bir yönetim altında kalkınmayı hızlandırmakta, gittikçe daha ileri boyutlara ulaştırmaktadır. Yüksek verimlilik, geçici güçlüklerle sarsılmayan üretme gücü demektir.

Verimliliğin artması; insanoğluna, içinde yaşadığı doğayı ve toplumu kontrol etme, bu kontrolü günden güne genişletme gücü vermektedir. İşte bu yüzden, verimlilik, bugüne kadar alışılmış pek çok göstergeden daha anlamlı bir kalkınma ölçüsüdür.

Verimlilik denince artık, elde edilen ürün ve hizmetin kalitesini yükseltme, çevreyi ve doğal yapıyı koruma, çalışanlara en iyi yaşam ve çalışma koşullarını sağlama ve bu arada birim girdi başına üretim miktarını artırma çabaları birlikte düşünülmektedir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Yargı

Yargı

Hukuksal olarak; yasalara göre mahkemece bir olay veya olgunun doğuşuna etken olan sebeplerin de göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi sonucu verilen karardır. Diğer bir ifadeyle; kavrama, karşılaştırma, değerlendirme ve bu gibi yollara başvurularak kişi, durum veya nesnelerin eleştirici bir biçimde değerlendirilmesi, yani hükümdür.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Yasa

Yasa

Anayasal hukuk rejiminde, yetkili organlarca meydana getirilen hukuk kurallarıdır. Dar anlamında yasa, yasama organınca yapılan kanun adıyla gerçekleştirilen işlerdir.

Yasa, yazılı veya yazısız olabilir. Yazılı kanunların en ünlüsü MÖ 1700'lerde yapılmış Hammurabi Kanunları'dır.

Roma hukuku, Cermen hukuku, Katolik hukuku, İslam hukuku yazılı yasalara dayanır.

Türkiye'de yasa koyma yetkisi TBMM'nindir. Yasa teklifi Bakanlar Kurulu (tasarı) ve milletvekillerince tek veya grup halinde (kanun teklifi), gerekçe gösterilerek yapılır. Bunun dışındaki kişi ve kurumlar, kanun isteklerini meclise iletebilirler.

Yasalar cumhurbaşkanına sunulur ve cumhurbaşkanı yayınlarsa yürürlüğe girer. Yayınlamazsa (bütçe kanunu hariç), gerekçesiyle meclise iade eder (15 gün içinde). Meclis kanunu aynıyla tekrar kabul ederse, artık cumhurbaşkanı o kanunu yayınlamak zorundadır.

Meclis, kanun yaparken anayasa ve içtüzük hükümlerine uyar. Kanunlar TC Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girer. Yasada yürürlük tarihi belirtilmemişse yayınlandığı tarihten itibaren 45 gün sonra yürürlüğe girer.

Kanunlar, anayasaya aykırı olamaz ve bu kural yargı denetimi düzeniyle denetlenir. Kanunlar, bireylerce anlaşılabilir şekilde olur ve anlaşılabilir dille yazılır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Yasama

Yasama

1982 anayasasında yasama yetkisinin doğrudan bir tanımı yoktur. Ancak 1982 Anayasası’nın 7’nci maddesine göre yasama yetkisiyle ilgili şu bilgi vardır: 'Yasama yetkisi Türk milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi’nindir. Bu yetki devredilemez.' Bununla birlikte biz, 7'nci maddeden yola çıkarak, yasama yetkisinin en azından 'Türkiye Büyük Millet Meclisine ait bir yetki' olduğunu söyleyebiliriz.

Türkiye Büyük Millet Meclisi yasa koyabilir, değiştirebilir ve kaldırabilir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Yatırım

Yatırım

Millî ekonominin, bir ticaret kuruluşunun ya da kişinin, üretim ve hizmet gücünü artırıcı nitelikte olan aktif değerlerine yapılan yeni eklemelerdir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Yön

Yön

Dünya üzerindeki yer ve varlıkların konumunu tanımlamakta kullanılır. Dünya’nın kutupları esas alınır.

Başlıca dört coğrafi yön vardır: Kuzey, güney, doğu ve batı. Bunlara aynı zamanda ana yönler denir. Ana yönler arasında kalan yönleri tanımlamak için de ara yönler oluşturulmuştur. Bunlar, kuzeydoğu, güneydoğu, kuzeybatı ve güneybatıdır.

Yön bulma aracı pusuladır. Yön; ağaçtaki yosunlar, güneş, kutup yıldızı ve karınca yuvaları ile de bulunabilir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Yönetim

Yönetim

Önceden belirlenmiş hedeflere ulaşabilmek için, yararlanılacak araç ve kaynakların verimli, etkili ve uygun bir biçimde kullanılmasını kapsayan faaliyetlerin bütünüdür.

Yönetim, bir örgütte, önceden belirlenmiş işleri yapmak üzere bir araya getirilen insanları örgütleyip eşgüdümleyerek eyleme geçirme sürecidir, diye de tanımlanmaktadır.

Yönetimin uğraş alanı insandır. Örgütlü çabaların en iyi biçimde sürdürülebilmesi için yönetime ihtiyaç duyulmuş ve yönetimin önemi de örgütlü yaşamla birlikte artmıştır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Yurttaşlık

Yurttaşlık

(Vatandaşlık)

Yurttaşlık, genellikle bir ülke olan politik kurumların bir parçası olmak demektir. Anayasal ülkelerde, o ülkede yaşayanların devlet tarafından anayasada vaadedilen haklardan yararlanmaları için o ülkeye vatandaşlık bağı ile bağlı olmaları gereklidir. Bu kişilere vatandaş ya da yurttaş denir. Vatandaşın politik katılım hakkı vardır.

Her anayasal ülkenin vatandaşlık gereklilikleri anayasalarına yazmaktadır. Günümüzde bu gerekliliklerin başında milliyet, doğum yeri ve kültür gelir.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Yürütme

Yürütme

Yürütme; yargı ve yasama ile birlikte, güçlerin ayrılığı ilkesine dayanan demokrasi rejimlerindeki üç güçten biridir. Yürütme, yargıya ve yasalara bağlı olarak ülkenin ve hükümetin icraatını gerçekleştiren güçtür.

Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından Anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılır.

7. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


 

 
     
     
     
   
 
 

e-dershane.biz © 2013 | Gizlilik İlkemiz | Kullanım Şartları
DERPAŞ Dergi Yayın Dağ. Paz. ve Tic. AŞ / Akbıyık cad. No:61/2 Sultanahmet - İSTANBUL
Tel: 0212 518 10 50 / Faks: 0212 518 05 00
 
 
Ana SayfaAna SayfaKavramlar Sözlüğü